Gorące Dysputy

Historia człowieka, pomijając czasy plemienne, to kilka tysięcy lat, podczas których prawdopodobnie większość wieków nasi przodkowie żyli pod panowaniem jakiegoś imperium. Można więc zaryzykować twierdzenie, że imperia miały duży wpływy na kształt dzisiejszego świata. Co zresztą jest w pewnym sensie oczywiste - spod "promieniowania" ZSRR jeszcze długo się nie wyzwolimy. Well - podyskutujmy zatem o imperiach, wszak Osada jego częścią.

PS. Nie chciałbym tutaj jakoś rozgraniczać na imperia i nie imperia - jak może to wynikać z definicji, według której w sumie tylko kilka państw na to miano zasługuje (nie każde cesarstwo jest imperium, np. Brazylia). Traktujemy je mniej encyklopedycznie - Egipt, Babilon, Asyria, Persja, Chiny, Mongolia, ZSRR, Wielka Brytania, Rzym, Aztekowie czy Inkowie... Chodzi po prostu, że w danym momencie jakieś państwo zajmowało, kontrolowało lub miało wpływy na większość znanego mu świata.

Swego czasu pewien brytyjski historyk powiedział, że 90% ludzkiej historii to historia imperiów. To dość okrutne stwierdzenie, dla mniejszych państw/narodów takich jak Polska. Rzeczywiście jednak, jakby nie patrzeć większość historii powszechnej to dzieje imperiów. Ich powstawanie, rozwój i z reguły upadek.

Weźmy ten ciekawy aspekt imperializmu jakim jest kolonializm. Europejczykom udało się w pewnym momencie uzależnić od siebie niemal całą resztę świata. Afryka, Azja, Australia i Oceania, wszystko to było koloniami. Dorobek kolonializmu jest b. kontrowersyjny. Czy był on potrzebny? Czy dał więcej dobrego, czy złego? Czy mógł istnieć do dziś?

Oczywiście - kolonializm jest nieodłączną częścią historii imperiów, bo bez kolonii (nie ważne co pod tym rozumiemy) nie byłoby imperiów.

Ich "dorobek" być może jest kontrowersyjny, bo dla mnie nie za bardzo, gdyż per capita wypada na plus. "Imperialiści", pomijając zawsze zdarzające się przypadki wynaturzeń, doskonale wiedzieli, że jak długo będą utrzymywać w miarę dobrej kondycji swoje kolonie tak długo metropolia będzie opływać w dostatek. Warto zauważyć, że kolonizacja (mówię o Afryce) nie oznaczała eksterminacji miejscowej ludności i zastąpienie ich osadnikami z zewnątrz. Proces osiedlania się białych, z nielicznymi wyjątkami (Południowa Afryka), był stosunkowo niewielki (bez wnikania w przyczyny), a poza zmianą zarządu starano się nie zmieniać miejscowych stosunków społecznych i gospodarczych. Efekt był - Afryka pod rządami kolonialnymi nie znała głodu ani wyniszczających wojen plemiennych - co do epidemii to dyskusyjne, bo ludzie wtedy mniej podróżowali i nie roznosili zarazy na sobie lub swoich zwierzętach.
Co do eksploatacji miejscowych dóbr i surowców to także panujące przekonanie o drenażu kolonii jest bardziej wynikiem propagandy niż zgodne ze stanem faktycznym. Wywożone surowce w większości nie były na miejscu nikomu do niczego potrzebne - węgiel, rudy metali itp - nie były wykorzystywane na miejscu więc trudno mówić, że ktoś kogoś z czegoś obrabował.
Najtrudniejsze z tego wszystkiego jest zadanie oceny wywozu niewolników z Afryki. Często patrzymy na to z dzisiejszego punktu widzenia, karmieni w dodatku filmami typu "Amistad", które bardzo działają na emocje, a te w ocenie jakiegoś zjawiska historycznego są najmniej potrzebne.

Grenadier

Ich "dorobek" być może jest kontrowersyjny, bo dla mnie nie za bardzo, gdyż per capita wypada na plus. "Imperialiści", pomijając zawsze zdarzające się przypadki wynaturzeń, doskonale wiedzieli, że jak długo będą utrzymywać w miarę dobrej kondycji swoje kolonie tak długo metropolia będzie opływać w dostatek.

Warto zauważyć, że kolonizacja (mówię o Afryce) nie oznaczała eksterminacji miejscowej ludności i zastąpienie ich osadnikami z zewnątrz. Proces osiedlania się białych, z nielicznymi wyjątkami (Południowa Afryka), był stosunkowo niewielki (bez wnikania w przyczyny), a poza zmianą zarządu starano się nie zmieniać miejscowych stosunków społecznych i gospodarczych.

Efekt był - Afryka pod rządami kolonialnymi nie znała głodu ani wyniszczających wojen plemiennych

Najtrudniejsze z tego wszystkiego jest zadanie oceny wywozu niewolników z Afryki.

Tabris

W dobrej kondycji, czyli jak najwięcej surowców wywozić i jak najwięcej ubrań, i innych towarów wwozić. Ludność na tym niewiele zyskiwała.

Tabris

Eksterminacja się zdarzała, oczywiście. Jak w niemieckiej Namibii, Kongo Belgijskim. Zmieniano stosunki społeczne, wyróżniając jedne plemienia.

Dzięki polityce 'dziel i rządź' gdy tylko biali zniknęli pojawiły się wojny domowe, za które odpowiadają biali, np. Masakra Tutsi w Rwandzie to dzieło polityki belgijskiej.

Grenadier

Masakry - a pewnie, ale jak się ktoś buntuje przeciwko władzy (potem Hollywood kręci o tym rzewne filmy o romantycznych i rycerskich Zulusach i złych kolonistach) to dla zaprowadzenia porządku trzeba coś robić.

Grenadier

Tabris: W dobrej kondycji, czyli jak najwięcej surowców wywozić i jak najwięcej ubrań, i innych towarów wwozić. Ludność na tym niewiele zyskiwała.

A co oni z tymi surowcami mieli robić? Do czego były im potrzebne w XVIII albo XIX wieku żelazo, platyna, wanad, molibden, boksyty? Znasz jakieś plemiona wykorzystujące wywożone przez białych surowce w sposób bardziej zaawansowany niż ozdabianie rytualnych masek? Te plemiona w ogóle nie wiedziały, że coś takiego mają i dlaczego ci głupi biali tak się podniecają jakimiś bezwartościowymi kamieniami. Aha - te ubrania zwłaszcza tam są bezcenne. W tym tak surowym klimacie bez futer i płaszczy ani rusz...

Polityka "dziel i rządź" jest czymś normalnym w polityce. Polityka nie kieruje się moralnością ani wzniosłymi wartościami, lecz ma być skuteczna. I taka była i nie martw się - nie działa się krzywda nikomu. Faworyzowanie jednych plemion ponad inne nie miało dla tych plemion znaczenia po prostu

Grenadier

nie było w Afryce trucizny komunizmu, która rozbujała ambicje kacyków do rządzenia wszystkimi i ponad wszystko. Kolonizatorzy te ambicje tłumili właśnie polityką "dziel i rządź" i stosując zasadę równowagi sił. A faworyzowanie miało jeden prosty cel -do administracji nie urządzano wtedy castingów ani konkursów CV. Potrzebni byli lojalni pracownicy, a to najłatwiej osiągnąć stosując jednolity wybór plemienny na zamieszkanym przez nich obszarze. I myślisz, że co, urzędnik z plemienia A odmówił przydziału lepianki komuś z plemienia B? Nie, bo wtedy słowo "administracja" oznaczało coś zupełnie innego niż zetatyzowany nowotwór w XX - wiecznej Europie.

Biali to zniknęli stamtąd kilkadziesiąt lat wcześniej i równie dobrze można oskarżyć o to Marsjan. Trzeba było kogoś obwinić, a że nieboszczycy koloniści Belgowie ani nie zaprotestują ani nie wprowadzą embarga to ich oskarżono.

Pamiętaj, że po kolonizatorach Afryka przeszła przez koszmar komunizmu. Komunizmu, który ma w ideologii burzenie starego porządku i wprowadzanie nowego, którego w Afryce nikt nie rozumiał i z którego kacykowie wzięli to co dla nich było najwygodniejsze czyli sposoby zdominowania większości przez mniejszość.

Teraz w imię idei samostanowienia narodów ktoś dał władzę ludziom, którym ona była niepotrzebna do niczego - ale kazano im tworzyć państwa, bo tak jest nowocześnie. Szkoda tylko, że komuchy nie zamazały - tu racja - tworzących konflikty granic kolonii, lecz zachowały je w starym takim kształcie. Tylko, że to akurat "wyzwolicielom" zwisało. Liczyła się łatwa możliwość zdobycia władzy i wzbogacenia. I nie jest to spuścizna kolonializmu - to zbyt łatwe i podszyte propaganda twierdzenie.

Imperia powstają i upadają. Można powiedzieć, że tworzące się Imperium już skazane jest na klęskę. Oczywiście nie natychmiastową, wcześniej musi przecież nastąpić jego rozkwit, rozwój i punkt szczytowy. Później wszystko stopniowo załamuje się prowadząc do nieuchronnej klęski. Czemu więc ludzie budują imperia ? Czy jest to pogoń za doskonałością ? A może władzą i potęgą ? Poczynania ludzi są nie mniej skomplikowane niż oni sami. Nawet człowiek nie potrafi sam sobie wyjaśnić w jakim celu próbuje wtoczyć na górę kamień, któremu i tak pisane jest stoczenie się na dół...

Pewnie wyjdę na jakiegoś patriotę (a nim nie jestem), ale nie zgodzę się z słowami Tabrisa:

Tabris

Swego czasu pewien brytyjski historyk powiedział, że 90% ludzkiej historii to historia imperiów. To dość okrutne stwierdzenie, dla mniejszych państw/narodów takich jak Polska.